HET RAADSEL VAN DE LIEFDE - André Aciman (Ambo Anthos, 2017, vertaald door Nan Lenders)



Pim: Toen ik hoorde dat het nieuwe boek van André Aciman uitkwam, wilde ik het meteen gaan lezen. Het kan niet anders dan dat de schrijver van Noem me bij jouw naam alleen maar mooie boeken schrijft! Maar ik wist ook: tussen veel lezers en de schrijvers van hun lievelingsboeken gaat het hier fout. Wanneer de schrijver van een van je lievelingsboeken een nieuw boek schrijft, zijn de verwachtingen namelijk hoog. Vaak te hoog.
Maar tussen mij en Aciman is het gelukkig niet fout gegaan: Het raadsel van de liefde kon aan mijn hoge verwachtingen voldoen. Al moet ik natuurlijk wel eerlijk zijn: het boek haalt het niet bij de literaire kwaliteiten van Noem me bij jouw naam. Gelukkig verwachtte ik dat ook niet. Wat ik wel verwachtte, was dat het weer zo’n aangrijpend boek zou zijn, met prikkelende zinnen die je meenemen in de begeertes van de personages. En Het raadsel van de liefde is in die opzichten zeker een goede voortzetting van zijn eerdere werk.
Aciman zet daarmee door wat hij in zijn eerdere boek was begonnen: het beschrijven van diepgewortelde verlangens. Hij gebruikt opnieuw originele scènes en de mooiste details om het verlangen van zijn hoofdpersonage vorm te geven. In Het raadsel van de liefde is dat Paul, een man uit New York wiens leven beheerst wordt door intense, vaak onbereikbare liefdes. De kenner van het werk van Aciman ontdekt meteen de overeenkomsten met Noem me bij jouw naam, waarin het leven van de zeventienjarige Elio ook beheerst werd door een intense (en eigenlijk ook onbereikbare) liefde. Toch zijn er belangrijke verschillen, zoals dat het leven van Paul in meerdere episodes verteld wordt die elk verbonden zijn met een geliefde. We zien dus niet alleen zijn eerste grote liefde, zoals bij Elio, maar ook de daaropvolgende liefdes.
In Noem me bij jouw naam was de aanwezigheid van gevoelens voor zowel mannen als vrouwen, of in ieder geval de verwarring daarover, een onderdeel van het boek. Dit komt ook zeker voor in Het raadsel van de liefde, al lijkt er in het leven van Paul van verwarring geen sprake te zijn. De liefde ontstijgt gender en Aciman omschrijft elke liefde als allesoverheersend. Dat is overigens ook een goede omschrijving van het lezen van Aciman: allesoverheersend.

Edward: Er is één grote overeenkomst tussen Noem me bij jouw naam en Het raadsel van de liefde: het hunkeren. Het tobbende, denkende, overwegende hunkeren. In zinnen die vol zijn van Acimans vingerafdrukken: ze tasten al zijn gevoelens af. Het knappe van deze schrijver is dat zijn boeken niet wollig zijn. Dat ze niet in het vage ‘ik voel iets maar wat toch’ blijven steken. Ze zijn – als dat mogelijk is – analyserend in hun sentimentaliteit, concreet in hun abstractie. Waarschijnlijk zijn deze vijf samenhangende novellen (want daar bestaat Het raadsel van de liefde uit, het hoofdpersonage blijft hetzelfde, de verschillende geliefden staan soms op de voorgrond, later weer op de achtergrond, en nog later misschien weer op de voorgrond) om die reden zo verslavend. Je wilt als lezer mee-nadenken, mee-beschrijven, mee-puzzelen. Niet op een moeizame, cerebrale manier, maar op een plotgedreven, ontdekkende manier. Dat Paul, het hoofdpersonage, zowel op mannen als vrouwen valt en dat dat nérgens het ‘onderwerp’ is, is sterk. En verder is het beste adjectief voor de vertelstijl van dit boek waarschijnlijk het woord dat recensent en schrijver Joost de Vries in De Groene gebruikte: sierlijk.

Reacties